چرا در ترانه های كُردی شمال خراسان امام رضا (ع) بيش از هر چهره دينی ديگر ستوده شده است؟

پژوهشی از استاد اسماعیل حسین پور

برگرفته از تارنگار باران ببار

http://hiva50.blogfa.com

پيامبران و امامان در جغرافياي دلهاي بي حصار عزيزترين هايند . در بين اين مردم و در سروده هايشان ارادت به امام رضا ( ع) بيش از حد است .

در روزگاران دور ، چه بسا مردان و زناني ، همچون ديگر دلدادگان به امام غريبان ، با پاي پياده راهي مشهد مي شده اند ؛ با زلال اشك غبار گونه هاي آفتاب سوخته و دل دردمندشان را مي شسته اند وبه اميد سالي ديگر و زيارتي ديگر راهي ديارشان مي شده اند ؛ لبخند رضايت بر لب و شادمان و پر اميد، گويي حاجيان از حج برگشته ي حج مقبول شده اي هستند كه بي تاب ديداري ديگرند تا باز دل از ضريح رضا (ع) عطرآگين كنند.

در اين كه چرا در ترانه هاي كردي شمال خراسان امام رضا (ع) بيش از هر چهره ديني ديگر ستوده شده است ؛ علاوه بر واقع شدن كردها در خراسان و زيارت آن حضرت ، غريب بودن امام رضا (ع) و غربت كردهاي كوچ داده شده به خراسان در اين ميان بي تأثير نيست ، كرد خراسان درد غربت را در «غريب خراسان» بهتر ديده است  كردي كه غريبي را دردي مي داند و مي گويد :

ئه زغه ريوي وي يور دامه

گرفتارئ وي ده ردامه

نه كوشتيمه نه به ردامه

من غريب اين ديار و سرزمينم / و گرفتار اين درد جانكاه غربتم / و اين غربت نه مرا كشته  و نه رهايم ساخته است .

در غربت و غريب ناميده شدن امام رضا(ع) ناخواسته كرد را به سمت امام غريب روانه كرده است. ‌احساس كرده  كه هر دو همدردند و در خاطرات دعبل هم مي خوانيم كه كردها اردتمندان امام رضا(ع) بوده اند و وامروز نيز سخت شيفته آن حضرت هستند.1

كردهاي خراسان ازحضرت امام رضا(ع) به عنوان آقاي غريب ياد مي كنند.درزير برخي سه خشتي هايي كه نامي از حضرت رضا (ع) به ميان آمده است اشاره مي كنيم.

ئي مام ره زاوه گول ده سته                                          imam reza we gol deste

زه وار ته رين ده سته ده سته                                        zevar terên deste deste

كه سي تيدا خوه دي خوه سته                                    kesî tida xwedê xweste

امام رضا (ع) حرمش داراي گل دسته است/ زوار عاشق آن حضرت ، دسته دسته به سمتش در حركتند / افراد داخل حرم چه قدر سعادتمند و عزيز درگاه خداوندند .

 

وه ره هه رني سه روي مه رزا                                  were hernê ser vî merza

سوند بخوني ئيمام ره زا                                          sond bêxonê îmam reza

تودامه كه وژه وي له فزا                                             to da mekev je vî lefza

بيا با هم تاستيغ اين كوه برويم / به امام رضا (ع) سوگند بخوريم كه به يكديگر وفادار بمانيم / تو لحظه اي نام امام رضا (ع) را فراموش مكن و دائماً تكرار كن .

ئي مام ره زا دوده ري يه                                              îmam reza do derîye

قولفي ديري حه يده ري يه                                            qolfê dêrê heyderiye

دل ژه دلي مه بري يه                                                    dil je dilê me birîye

حرم امام رضا (ع) دو در دارد ( اين ترانه قدمتي را مي رساند كه حرم تنها دو در داشته است ) / و قفل در آن حيدري ( نوعي قفل ؟ .. )  است / امام رضا (ع) دلي بر ايمان نگذاشته و با خود برده است .

ئي مام ره زا به روه ميلكه                                        îmam reza berve milke

دو نارينجان وردا قيركه                                           do narêncan vêrda qêr ke

خوه دي ميداي مه حاسيل كه                               xwedê mêday me hasêl ke

حرم امام رضا (ع) روبروي ملك و سرزمين مان است / تودو نارنج را روانه كن به سمتم      بيايند / ( در همسايگي امام رضا (ع) بيا دعا كنيم ) خداوند آرزويمان را برآورده كند.

ايمام ره زا زينه زينه                                                      îmam reza zîne zîne

زه وار ته ره ن ده ست وه سينه                                 zevar terên dest we sîne

ناوي ياري مين سه كينه                                                navî yare min sekîne

حرم امام رضا پله پله است ( اين مصراع هم احتمالاً تاريخي از معماري حرم را مي رساند) /

زايران در نهايت ادب و تعظيم به سمت حرم مي روند / نام يارم سكينه است .( كه او هم همراه زائران است ) .

وه ركه تي يه چيكي پي وير                                       verketîye çîka pêeêr

شه رقي دايه كه لاكي وير                                     şerqê daye kela gêwêr

توئيما موئه زمجي  وير                                           to îmamo ez micêwêr

ستاره زيباي پروين از پشت كوه سرزده است / و نور آن به قلعه گبرها تابيده است ( وجود قلعه گبرها مي تواند وجود زرتشتيان در مناطق كرد نشين را به نوعي تقويت كند ) / عزيزم تو امام زاده باش و من  خادم و مجاورت مي گردم .

————————————-

1-ن ك : مجله كرمانج سال اول ، شماره اول ، ص8

1 پاسخ به “چرا در ترانه های كُردی شمال خراسان امام رضا (ع) بيش از هر چهره دينی ديگر ستوده شده است؟

  1. کلاغ شورشی 5 فوریه 2011 در 2:52 ق.ظ.

    درود.آزاد باش کرد.
    هم شهری و هم زبان عزیز.
    مبدا کرد نه این مکتبی ست که تبلیغ را می کنی و اگر می دانی لیک در بند نانی و گرفتار سربازان گمنام حرفی نیست و گر آزادمردی و از سر ندانستگی کرد و کرمانج را اسیر این توهمات می دانی باید اگاهت کنم که تاریخ کرد هرگز مبتلا به این آیات خرافه نبوده.
    ماد ها که کردها شدند دین آزادگی داشتند.
    مکتبشان غیر از این بود.و اوستا را با زبان آنها نوشتند.و پیامبری داشتند در صلح نمونه و در کردار و رفتار و پندار نمونه.
    خواهش می کنم شما مثل دژخیمان این ملت در کنار این هجرت اجبارانده-مکتب ماخوذه را به خورد کودکان مخاطب خود ندهید.
    موفق باشید

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصاتِ خود را پر کنید یا برایِ ورود رویِ نقشک‌ها کلیک کنید:

نشان‌وارهٔ WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: